Sunucun takılıyor hissi veriyorsa suçlu çoğu zaman internet değil, düşük TPS'tir. Bu rehber önce sorunun gerçekten nerede olduğunu ayırt etmeyi, sonra en çok kazanç veren ayarı en başa alarak sunucunu akıcı hâle getirmeyi anlatır.

TPS nedir ve neden 20?

TPS (Ticks Per Second), sunucunun saniyede kaç kez oyun mantığını güncellediğidir. Hedef 20 TPS'tir; yani sunucu her 50 milisaniyede bir dünyayı bir adım ilerletir. Değer 20'nin altına düşerse oyun yavaşlar: bloklar geç kırılır, canavarlar takılarak hareket eder, komutlar gecikir.

Panelin genel bakış ekranında ve konsolda canlı TPS'i görebilirsin. 19,5 ve üzeri sağlıklıdır; 15'in altı oyunda belirgin biçimde hissedilir.

Önce ayır: sunucu mu, ağ mı, senin bilgisayarın mı?

Aynı şikâyet üç farklı sorundan gelebilir ve çözümleri tamamen farklıdır:

  • Sunucu gecikmesi (düşük TPS) — herkeste aynı anda olur. Bloklar geç kırılır, canavarlar ışınlanır. Bu rehberin konusu budur.
  • Ağ gecikmesi (ping) — yalnız bazı oyuncularda olur. Oyun akıcıdır ama tepkiler geç gelir. F3 ekranındaki ping değerine bak; panelde de sunucunun anlık gecikmesi gösterilir.
  • İstemci FPS düşüklüğü — tek bir oyuncunun ekranı takılır, diğerleri sorunsuzdur. Sunucuyla ilgisi yoktur; görsel ayarlar ve sürücü meselesidir.

Ayırt etmenin en hızlı yolu: sorun yaşandığı anda panelin TPS değerine bak. 20'ye yakınsa sunucu iyidir, sorun ağda ya da istemcidedir.

Düşük TPS'in en yaygın nedenleri

  • Yüksek görüş mesafesi — her ek chunk, her tikte hesaplanacak yeni alan demektir. En sık ve en büyük sebep budur.
  • Aşırı varlık (entity) birikimi — devasa hayvan çiftlikleri, yerde biriken eşyalar, kalabalık canavar çiftlikleri.
  • Sürekli çalışan redstone — saat devreleri ve büyük otomatik makineler her tikte iş üretir.
  • Ağır ya da çakışan eklenti — kötü yazılmış tek bir eklenti, on iyisinden fazla yük bindirebilir.
  • Pakete göre fazla oyuncu — RAM ve çekirdek, gerçek yüke göre küçük kalmıştır.
  • Sınırsız keşif — dünya büyüdükçe hem disk hem bellek büyür; sınırsız keşif uzun vadede en sinsi yüktür.

Adım adım optimizasyon — en çok kazandırandan başla

1. Görüş ve simülasyon mesafesini düşür. Ayarlar bölümündeki "Görüş mesafesi (chunk)" ve "Simülasyon mesafesi (chunk)" değerlerini 6-8 bandına çek. Bu tek değişiklik çoğu sunucuda tek başına en büyük farkı yaratır ve oyuncular genelde farkı hissetmez. Bu değerlerin üst sınırı paketine göre belirlenir; küçük paketlerde zaten düşük tutulur.

2. Eklenti ailesinde Paper ya da Purpur kullan. Vanilla ya da Spigot'tan Paper'a geçmek, dahili optimizasyonlar sayesinde belirgin kazanç sağlar ve mevcut eklentilerin çalışmaya devam eder.

3. Varlıkları sınırla. Hayvan çiftliklerini makul tut, yerde biriken eşyaları temizleyen bir eklenti kullan, canavar çiftliklerinin çıktısını sınırla. Ayarlardaki "Canlı gönderim menzili" değerini düşürmek de kalabalık anlarda yardımcı olur.

4. Eklentileri teker teker ele. Şüphelendiğin eklentiyi geçici olarak devre dışı bırakıp TPS'i izle. Aynı anda birden fazlasını kapatırsan hangisinin sorumlu olduğunu anlayamazsın.

5. Dünya sınırı koy. Sınırsız keşif hem diski hem belleği büyütür; makul bir sınır uzun vadede sunucuyu ayakta tutar.

Konsoldan teşhis

Konsolda Can't keep up! ya da Overloaded satırlarını görüyorsan sunucu bir tiki zamanında bitirememiş demektir. Bu satırların hangi olaydan sonra çıktığına bak: dünya kaydından sonraysa disk, kalabalık bir andaysa oyuncu yükü, belli bir eklentinin mesajından sonraysa o eklenti şüphelidir.

Tek seferlik uyarılar normaldir (örneğin dünya kaydı sırasında). Sürekli tekrarlıyorsa gerçek bir sorun vardır. Günlük bölümünden geçmiş kayıtları arayarak sorunun ne zaman başladığını da bulabilirsin.

Ölçmeden değiştirme

Performans işinde en yaygın hata, aynı anda beş şeyi birden değiştirmektir. Sonuç düzelse bile hangisinin işe yaradığını bilemezsin ve bir dahaki sefere sıfırdan başlarsın.

Doğru yöntem: tek bir değişiklik yap, sunucuyu yeniden başlat, kalabalık bir saatte TPS'i izle, sonucu not et. Sıkıcı ama tek işe yarayan yol budur.

Düzenli yeniden başlatma

Zamanlayıcı bölümünden sunucunu belirli saatlerde otomatik yeniden başlatacak bir görev kurabilirsin. Günde bir kez, oyuncuların en az olduğu saatte yapılan yeniden başlatma, uzun süre açık kalan sunucularda biriken yükü temizler.

Bunu bir çözüm değil, bakım alışkanlığı olarak düşün: kök sorunu ortadan kaldırmaz ama belirtileri geciktirir.

Ne zaman paket büyütmeli?

Yukarıdaki adımları uyguladın ve TPS hâlâ düşükse sorun ayarda değil kaynaktadır. Bu noktada Kaynaklar bölümünden paketini büyütmek doğru karardır. Hangi kademenin neye yettiğini kaç GB RAM gerekir rehberinde anlattık.

Şunu da bilmek işe yarar: Minecraft'ın dünya döngüsü ağırlıklı olarak tek bir çekirdekte döner. Bu yüzden RAM'i artırmak, redstone ve canavar yoğun bir dünyada tek başına çözüm olmayabilir; çekirdek de artmalıdır. Paketlerde ikisi birlikte yükselir ve sana ayrılan çekirdek ikinci kez satılmaz.

Doğru ayarlarla 20 TPS'i korumak çoğu topluluk için ulaşılabilir bir hedeftir. Yeni bir eklenti ya da mod kurduktan sonra TPS'i birkaç gün izlemek, sorunu büyümeden yakalamanın en kolay yoludur.