Survival sunucusu büyüdükçe oyuncular arasında takas kendiliğinden başlar: biri elmas karşılığında demir verir, öbürü çiftliğinin ürününü satar. Bir noktadan sonra bu takası düzenli bir para sistemine dönüştürmek hem oyuncuların hem yöneticinin işini kolaylaştırır. Bu rehber, Paper, Purpur ve Spigot gibi eklenti destekli yazılımlarda bir sunucu ekonomisini sıfırdan kurmayı anlatır: Vault'un rolü, ekonomi eklentisinin seçimi, dükkân tabelaları ve en sık unutulan konu olan enflasyon.

Vault ne işe yarar, ne işe yaramaz?

Yeni başlayanların en sık düştüğü yanılgı, Vault'u bir ekonomi eklentisi sanmaktır. Vault tek başına kimsenin bakiyesini tutmaz, para komutu da eklemez. Vault bir köprüdür: ekonomi, yetki ve sohbet için ortak bir arayüz tanımlar. Dükkân, iş, arazi kiralama ya da ödül eklentileri doğrudan belirli bir ekonomi eklentisiyle değil, Vault ile konuşur. Vault da isteği sunucuda kurulu olan ekonomi eklentisine iletir.

Bu yapının yararı şudur: ekonomi eklentisini ileride değiştirsen bile ona bağlı onlarca eklentiyi tek tek yeniden ayarlaman gerekmez. Bunun sonucu olarak da bir ekonomi için her zaman iki parça gerekir: Vault ve bakiyeleri gerçekten tutan bir ekonomi eklentisi. Yalnız Vault kurarsan dükkân eklentileri "ekonomi bulunamadı" uyarısı verir.

Kurulumdan sonra konsolda vault-info komutunu çalıştır. Çıktıda Economy satırında hangi eklentinin bağlandığını görürsün. Bu satır boşsa ya da beklemediğin bir ad yazıyorsa sorun dükkânda değil, köprüdedir.

Bir ekonomi eklentisi seçmek

En yaygın seçim EssentialsX'tir; çünkü pek çok sunucuda ev, uyarı ve ışınlanma işleri için zaten kuruludur ve içinde hazır bir ekonomi modülü bulunur. Ayrı bir ekonomi eklentisi yalnız birden çok para birimi, banka hesabı ya da ağ genelinde ortak bakiye gibi özel bir ihtiyacın varsa gerekir. Aynı anda iki ekonomi eklentisi kurma; Vault yalnız birini kullanır ve hangisinin seçildiğini bilmek zorlaşır.

Kurulum sırası basittir: panelden önce Vault'u, sonra EssentialsX'i kur ve sunucuyu yeniden başlat. Eklenti kurmanın genel adımlarını eklenti kurma rehberinde bulabilirsin. EssentialsX ilk açılışta plugins/Essentials/config.yml dosyasını oluşturur; ekonomiyle ilgili ayarları dosya yöneticisinden bu dosyada düzenlersin.

Temel ayarlar

starting-balance: 100
currency-symbol: '$'
max-money: 10000000
min-money: -10000
  • starting-balance: yeni oyuncunun ilk girişte aldığı para. Düşük tut; yüksek başlangıç parası ilk günden enflasyon demektir.
  • currency-symbol: bakiyenin önünde görünen işaret. Sunucuna özgü bir ad vermek istersen sohbet mesajlarını özelleştirebilirsin.
  • max-money ve min-money: bir hesabın çıkabileceği en yüksek ve inebileceği en düşük bakiye. Eksi bakiyeye izin vermek istemiyorsan min-money değerini 0 yap.

Oyuncuların kullanacağı komutlar

  • /balance: Kendi bakiyeni gösterir.
  • /pay OyuncuAdi 50: Başka bir oyuncuya para gönderir.
  • /baltop: En zengin oyuncuların listesini gösterir.
  • /eco give OyuncuAdi 500: Yönetici komutu: oyuncunun hesabına para ekler. take, set ve reset seçenekleri de vardır.

Yetki eklentisi kullanıyorsan essentials.balance, essentials.pay ve essentials.balancetop düğümlerini oyuncuların taban grubuna ver; essentials.eco yalnız yönetimde kalsın. Grup kurmayı LuckPerms rehberinde anlattık.

Dükkân tabelaları

Paranın bir anlamı olması için harcanacak bir yer gerekir. En sade çözüm EssentialsX'in tabelalarıdır. Önce config.yml içinde tabelaları aç:

enabledSigns:
  - buy
  - sell

Sunucuyu yeniden başlattıktan sonra yetkili bir yönetici bir tabelaya dört satır yazar: birinci satıra [Buy] ya da [Sell], ikinci satıra adet, üçüncü satıra eşya adı, dördüncü satıra fiyat. Örneğin [Sell], 16, wheat, $8 yazılmış bir tabela, sağ tıklayan oyuncudan 16 buğday alıp karşılığında 8 birim ödeme yapar. Bu tabelalar sınırsız stokla çalışır; yani sunucunun kendi dükkânıdır. Oyuncuların tabela kurmasına izin vermek istemiyorsan essentials.signs.create.buy ve essentials.signs.create.sell yetkilerini yalnız yönetime ver; tabelayı kullanma yetkisi (essentials.signs.use.buy ve essentials.signs.use.sell) ise herkeste olsun.

Oyuncuların birbirine satış yaptığı bir pazar istiyorsan sandıklı dükkân eklentilerine bak. Bu tür eklentilerde oyuncu kendi sandığına bir tabela bağlar; satılan eşya gerçekten o sandıktan çıkar, para da dükkân sahibinin hesabına geçer. Stok sınırlı olduğu için fiyatları oyuncuların arz ve talebi belirler. Bu eklentilerin hepsi parayı Vault üzerinden aktarır; bu yüzden yukarıdaki iki parçalı kurulum burada da geçerlidir.

Enflasyonu önlemek

Sunucu ekonomilerinin çoğu aylar içinde aynı yoldan bozulur: sisteme sürekli para girer ama çok azı çıkar. Sonunda herkesin bakiyesi milyonları bulur, fiyatlar anlamsızlaşır, yeni gelen oyuncu hiçbir şey alamaz. Bunu önlemenin yolu, paranın nereden girip nereden çıktığını bilinçli olarak dengelemektir.

Para girişini sınırla

  • Sunucuya satışı ucuz tut. Sunucu dükkânının sınırsız alım yapan tabelaları en büyük para kaynağıdır. Otomatik çiftlikle sınırsız üretilebilen eşyaları (buğday, şeker kamışı, kemik) çok düşük fiyatla al ya da hiç alma.
  • Ödülleri sabitle. Oy ödülleri, görev ödülleri ve günlük giriş hediyeleri küçük ve öngörülebilir olsun.
  • Başlangıç parasını düşük tut. Çok hesap açıp başlangıç parasını tek hesapta toplamak bilinen bir istismardır.

Para çıkışı yarat

Ekonomiden para çeken mekanizmalara para yutağı denir. Sunucu dükkânından satın alınan eşyalar, ücretli ışınlanma ya da ev noktası, arazi koruması için ödenen kira ve ücretli kozmetikler parayı sistemden kalıcı olarak çıkarır. Oyuncular arası ödeme parayı yok etmez, yalnız el değiştirir; bu yüzden yutak sayılmaz. İyi bir yutak oyuncuya zorla dayatılan bir vergi gibi hissettirmemeli; harcanan paranın karşılığında gerçekten istenen bir kolaylık ya da görünüş sunmalıdır. Böylece oyuncular parayı biriktirmek yerine seve seve harcar ve ekonomideki toplam para miktarı kendiliğinden dengede kalır.

Ölç ve düzelt

Haftada bir /baltop listesine ve sunucudaki toplam paraya bak. En zengin hesaplar hızla büyüyorsa bir tabela fazla cömerttir ya da bir otomatik çiftlik dükkânı sömürüyordur. Fiyatları küçük adımlarla değiştir ve değişikliği duyuru kanalından önceden bildir; oyuncular ani ve sessiz değişiklikleri haksızlık olarak algılar. Şüpheli bir para artışı görürsen CoreProtect kayıtlarıyla kimin hangi sandıktan ne aldığını inceleyebilirsin.

Örnek: on kişilik bir survival sunucusunda ilk ekonomi

Arkadaş grubunun sunucusunda takas artık zahmetli hâle geldi ve bir para birimine geçmek istiyorsun. Amaç, bir akşamda kurulan ve birkaç hafta sonra şişmeyen sade bir ekonomi:

  1. Eklentiler bölümünden önce Vault'u, sonra EssentialsX'i kur ve sunucuyu yeniden başlat. Konsol ekranında vault-info yaz; Economy satırında Essentials adını görmelisin.
  2. plugins/Essentials/config.yml dosyasında starting-balance değerini 100 bırak, min-money değerini 0 yap ve enabledSigns altına buy ile sell satırlarını ekle. Kaydet ve sunucuyu yeniden başlat.
  3. Doğma noktasının yanına küçük bir dükkân yap ve binayı WorldGuard ile bölge olarak koru; tabelalar ve duvarlar zarar görmesin.
  4. Sunucunun satın alacağı birkaç eşya için satış tabelası kur. Otomatik çiftlikte bol çıkan buğdaya düşük bir fiyat ver ([Sell], 32, wheat, $4), emek isteyen elmasa daha iyisini ([Sell], 1, diamond, $30).
  5. Paranın geri çıkacağı yeri de baştan kur: oyunda zor bulunan ama herkesin istediği eşyaları satan alış tabelaları, örneğin [Buy], 1, name_tag, $150 ve [Buy], 4, experience_bottle, $40.
  6. Bir hafta sonra /baltop listesine bak. Bir oyuncunun bakiyesi ötekilerin birkaç katına çıktıysa hangi tabelayı kullandığını araştır; çoğu zaman suçlu, ucuz tutulması gereken bir çiftlik ürünüdür. O fiyatı düşür ve değişikliği oyunculara önceden duyur.

Sorun giderme

  • Dükkân eklentisi ekonomi bulamadığını söylüyor. Vault kurulu ama bakiyeleri tutan bir ekonomi eklentisi yok ya da o eklenti açılışta hata verdi. Konsolda vault-info çalıştır; Economy satırı boşsa EssentialsX'i kur ve açılış satırlarında hata ara.
  • /balance bilinmeyen komut diyor. EssentialsX kurulu değil ya da yüklenemedi; Vault'un kendisi para komutu eklemez. Eklentiler bölümündeki Kurulu listesinde EssentialsX'in etkin olduğunu kontrol et.
  • Tabelaya tıklayınca hiçbir şey olmuyor. Tabela türü enabledSigns listesinde değil, tabelayı yazan kişinin oluşturma yetkisi yok ya da satırlardan biri hatalı (eşya, İngilizce Minecraft adıyla yazılmalı). Listeyi düzeltip sunucuyu yeniden başlat, sonra tabelayı kırıp yetkili bir hesapla yeniden yaz.
  • Yeniden başlatmadan sonra bakiyeler eski hâline döndü. Bakiye dosyaları sunucu açıkken elle düzenlenmiş, eklenti de kaydederken kendi kopyasını yazmış. Düzeltmeleri /eco ile yap; dosyayla çalışman gerekiyorsa önce sunucuyu durdur.
  • Oyuncular birbirine para gönderemiyor. Taban grupta essentials.pay yetkisi yok. Yetkiyi LuckPerms ile ver ve oyuncudan tekrar denemesini iste.

Sık yapılan hatalar

  • Yalnız Vault kurmak. Köprünün öbür ucunda bir ekonomi eklentisi yoksa hiçbir dükkân çalışmaz.
  • Elle bakiye dosyası düzenlemek. Sunucu açıkken oyuncu dosyalarını değiştirme; eklenti kendi kopyasını kaydederken değişikliğin silinir. Bakiye düzeltmesini /eco komutuyla yap.
  • Ekonomiyi yedeksiz değiştirmek. Büyük fiyat değişikliklerinden ya da eklenti değişiminden önce yedek al; ters giden bir değişikliği geri almanın en güvenli yolu budur.

Dengeli bir ekonomi, oyuncuları sunucuda tutan en güçlü bağlardan biridir. Diğer temel eklentileri birlikte kurmak için survival eklenti seti yazımıza da göz atabilirsin.

Sık sorulan sorular

Sunucudaki para ile cüzdanımdaki jeton aynı şey mi?

Hayır. Bu rehberdeki para yalnız Minecraft sunucunun içinde geçer; bakiyeleri ekonomi eklentisi tutar ve oyun dışında bir karşılığı yoktur. Cüzdanındaki jeton ise sunucu ücretlerini ödediğin site bakiyesidir; ikisi arasında bağlantı ya da dönüşüm yoktur. Cüzdanın nasıl çalıştığını cüzdana bakiye yükleme yazısında anlattık.

Ekonomi eklentisini değiştirirsem bakiyeler kaybolur mu?

Kendiliğinden taşınmazlar. Bakiyeleri Vault değil ekonomi eklentisi tutar; EssentialsX bunları plugins/Essentials/userdata klasöründeki oyuncu dosyalarında saklar. Geçiş yapacaksan yeni eklentinin içe aktarma yoluna bak; Vault'un da bu iş için bir vault-convert komutu vardır. Hangisini kullanırsan kullan önce yedek al ve aktarımdan sonra birkaç hesabı kontrol et.

Oyuncular para kazanmak için ne yapabilir?

En basit yol sunucu dükkânına satış yapmaktır. Bunun yanında iş (jobs) eklentileri madencilik ya da çiftçilik gibi uğraşlar için, görev eklentileri de tamamlanan görevler için Vault üzerinden para öder. Eklediğin her kazanç yolu ekonomiye yeni para sokar; bu yüzden her kaynağın karşısına bir para yutağı koy ve ilk haftalarda /baltop listesini daha sık izle.

Bakiyeler yedeğe dahil mi?

Evet. Yedekler bölümünden aldığın yedek eklenti klasörlerini de kapsar, yani EssentialsX'in oyuncu dosyaları ve bakiyeler de içindedir. Ama geri yükleme bütün sunucuyu, dünyayla birlikte o ana döndürür; yalnız birkaç bakiyeyi düzeltmek istiyorsan yedek yerine /eco set kullan.

Vault'u yalnız sohbet önekleri için kurdum, ekonomi eklentisi şart mı?

Hayır. Vault ekonomi, yetki ve sohbet için ayrı köprüler sunar. LuckPerms öneklerinin sohbette görünmesi için yetki ve sohbet tarafı yeterlidir; ekonomi eklentisi kurmasan da önekler çalışır, yalnız para isteyen eklentiler ekonomi bulamaz. Önekleri sohbete taşımayı EssentialsX rehberinde anlattık.